Geloven en verkondigen in Vlaanderen

België [Vlaanderen] is een land met slechts 1% evangelisch/protestants-christelijke gelovigen onder de bevolking, terwijl het protestantisme wereldwijd toch ruim een vijfde tot een kwart van de christenheid uitmaakt, naast katholicisme, orthodoxie, enz. …
Er is omtrent de inhoud en Bijbelse kennis en doorzicht ook vandaag nog veel onwetendheid… zowel bij gelovigen als ongelovigen, overigens! De ruime meerderheid van de bevolking is hier in de dagelijkse praktijk agnostisch en heeft een cultureel-Rooms-Katholieke achtergrond, hetgeen een aantal uitstekende trappistenbieren heeft opgeleverd die het proeven zéker waard zijn!
Als we ons eens een grapje mogen veroorloven: protestanten in België zijn op het gebied van de uitstekende bieren (en ook culinair) veelal een beetje katholiek gebleven: Trappisten, abdijbieren, patersbieren… zij behoren tot het culinaire erfgoed van het ‘Rijke Roomse Leven’ hier te lande en geven zo een voorsmaakje van wat een hemelse feestdis zou kunnen zijn.

Historisch is dit cultureel ‘katholieke land’ niettemin van zeer grote betekenis geweest voor de reformatie. Slechts één luttel feitje ter illustratie: William Tindale – als vertaler toch de ‘vader’ van de allereerste Engelse Bijbelvertaling ‘The King James Bible’ – werkte in dit land, werd hier ook 10 jaar gevangen gehouden en tenslotte ter dood veroordeeld.

België (Vlaanderen) is intussen een seculier land waar woorden als ‘godsdienst’of ‘politiek’ al eens gevoeliger liggen dan elders omdat zij een zwaar beladen verleden kennen waarvoor onze voorouders telkens de rekening betaalden. Ter illustratie: 70% van de Europese oorlogen werden (mee) uitgevochten in dit landje: de (slag van de) Ardennen bij ‘Bastogne’ (1940-’45), de loopgraven van Ieper (1914-’18), de Slag van Waterloo (tegen Napoleon) bij Brussel (1813), Gent (hoofdstad van Karel V), de ‘Val van Antwerpen’ (reformatie), Charleroi (geboortestad van Karel de Grote)… het zijn allemaal veelbetekenende historische plaatsnamen in het kleine land ‘België’. Het land werd doorheen de geschiedenis ook ‘ten goede’ of ‘ten kwade’ overrompeld door legers van zowat alle grote mogendheden, in willekeurige volgorde: Spanjaarden, Fransen en Nederlanders, Duitsers, Russen, Oostenrijkers, Britten, Amerikanen. Ze hebben hier allemaal oorlogen uitgevochten, soms brandstapels opgericht, enorme kunstschatten geplunderd, dorpen en steden platgebrand, de bevolking uitgemoord enz. … België wordt door historici al eens als ‘de politieke vuilbak van Europa’ omschreven, een beetje vergelijkbaar met Polen, overigens.

Het mag dan voor de huidige generatie bewoners al even geleden zijn; er is’ iets’ van blijven hangen in het collectieve geheugen. Ook vandaag nog is België een land vol zeer scherpe communautaire, levensbeschouwelijke en sociaal-economische tegenstellingen waarbij enige behoedzaamheid in de omgang inzake overtuigingen doorgaans- terecht of niet terecht - als een deugd wordt ervaren omdat het alternatief (vechten, oorlogen, burgeroorlogen …) niet noodzakelijk beter wordt geacht, natuurlijk.
 

Het land heeft dus een traditie waarbij de meerderheid van de bevolking doorgaans uiterst omzichtig heeft leren omspringen met sterk uitgesproken meningen of overtuigingen en dat geldt overigens niet alleen voor religieuze opvattingen. Vele ‘Belgen’ (Vlamingen en Walen, er zijn immers ook ‘Belgen’ die beweren dat er geen Belgen bestaan) zullen bijvoorbeeld ook niet gauw uitkomen voor hun politieke voorkeur. Het is een ‘voorzichtige mentaliteit’ die voor buitenlandse geloofsgenoten en ook buitenlanders in het algemeen al eens moeilijk te bevatten is, maar die dus ongetwijfeld wortelt in een ‘mooi en rijk, maar vaak ook zeer zwaar verleden’, waarover vele ‘Belgen’ zich tegelijk overigens niet erg sterk bewust zijn: het gaat a.h.w. om een ‘spontaan gegroeide mentaliteit’. Iets als ‘Het Geloof Verkondigen’ vraagt in deze context dan ook vaak heel wat meer fijngevoeligheid en zonder persoonlijke relaties aan te gaan met mensen is ‘spreken over God’ lang niet altijd een vanzelfsprekendheid in ons land. Een beetje begrijpelijk, vinden we zelf.

Toch willen we als christenen in dit land zelf ook kritisch blijven: het nuttige democratische beginsel van de "scheiding tussen ‘kerk en staat’" wordt in België al eens al te gemakkelijk vertaald in "scheiding tussen ‘geloof en staat’", waarbij je enkel nog van je geloof zou mogen spreken achter de dikke, hoge muren van een monumentale, liefst oude kerk en waarbij de Bijbelse genadeleer dreigt gereduceerd te worden tot een soort cultureel-historisch erfgoed. Het is een evolutie waar we als christenen toch niet zomaar aan willen toegeven. Velen zijn zich bewust van de gevoeligheid van woorden als geloof, God, Bijbel, enz. … ‘Religie’ wordt in België – deels terecht, deels onterecht, maar zéker begrijpelijk! – ervaren als een bron van zeer veel kwaad, van oorlog en geweld.

Ons land vertoont in vele opzichten misschien heel wat geo-politieke gelijkenissen met het oude Israël dat in de Bijbel beschreven staat. Het is een kruispunt van culturen met alle voor- en nadelen, gevaren en kwaliteiten die daarmee verbonden kunnen zijn. Als christenen hebben wij het voorrecht om in dit land te getuigen van de alles overstijgende liefde van God, die ook de religie ver overstijgt, natuurlijk. Verkondiging is vaak meer een kwestie van woordverklaring en evangeliseren is vaak dansen op een slappe koord.
In dit land zijn wij kerk, maken wij school en ervaren wij God als een topdiplomaat.
Amen.